السيد الطباطبائي
290
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
زيرا درگيرى با خود و جلوگيرى از تحركات نيروى وهم ، خطرناك است و شخص را دچار وسوس شديد مىكند و در مواردى سر از بيمارستان روانى در مى آورد . به حديث زير توجه فرمائيد : عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ( ع ) قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنَّهُ يَقَعُ فِي قَلْبِي أَمْرٌ عَظِيمٌ فَقَالَ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ جَمِيلٌ فَكُلَّمَا وَقَعَ فِي قَلْبِي شَيْءٌ قُلْتُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَذْهَبُ عَنِّي « 1 » . ترجمه : جميل بن درّاج از مشاهير اصحاب امام صادق ( ع ) مى گويد : به آن حضرت گفتم : گاهى امر عظيمى در قلبم واقع مىشود . فرمود : ( در آن وقت ) بگو لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّه . جميل مى گويد : هر وقت چيزى به قلبم واقع مىشود ، مى گويم : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّه ، آن حالت از من دور مىشود . امر عظيم در اين حديث ؛ يعنى وهم هاى ضد دينى بزرگ به حيطه قوّه واهم من وارد مىشود . در اين باره حديث هاى متعدد وجود دارد . ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : بيان : مفهومات بر دو نوع هستند يك نوع از آن ها ، مفهومات عامّه و شامله هستند كه هيچ شيئ از اشياء از آن ها خارج نيست هم در ذهن و هم در عين و خارج از ذهن . مانند مفهوم « شيئ » ، مفهوم « موجود » و هر چيزى كه بتوان از آن خبر داد ( يعنى : هر چيزى كه مى توان دربار آن سخن گفت ) . اين ها معنى هاى اعتبارى هستند كه عقل آن ها را اعتبار مىكند . وقتى كه اين موضوع ( اين نوع از مفهومات ) مشخص شد ، پس بدان : گروهى از متكلّمين ، به « تعطيل عقل » معتقد شده و بكارگيرى لفظ شيئ ، لفظ موجود ، و مانند شان را دربار
--> ( 1 ) - كافى ، ج 2 ص 424 - كتاب الايمان و الكفر ، باب « الوسوسه و حديث النفس » .